Eachtraí san Eoraip – scríbhneoireacht taistil i nGaeilge ó thús an fhichiú céad go nuige seo

Kate Uí Chíobháin, Meidhbhín Ní Úrdail, Joachim Fisacher (eag.), Eachtraí san Eoraip: scríbhneoireacht taistil i nGaeilge ó thús an fhichiú céad go nuige seo (Coiscéim).

Is leabhar fíorthráthúil é seo, é foilsithe agus measúnú domhanda ar siúl ó bhonn ar luachanna, ar eitic, agus ar fheaslúnacht idir mhorálta agus pholaitiúil.

Tá mórscríbhneoirí na Gaeilge le fáil anseo: Brendan Behan, Máirtín Ó Cadhain, Breandán Ó hEithir, Pádraig Ua Maoileoin, Séamus Ó Grianna, gach duine acu lasmuigh de chúinne compordúil a ndomhain féin. Beidh aithne mhaith ar chuid eile acu, Francis MacManus, Micheál Mac Liammóir, Seosaimhín Ní Bheaglaoich, Úna Ní Mhaoileoin, Liam Ó Rinn, ach le fírinne, is fiú gach píosa a léamh ar a shon féin.

Ní hamháin go gcuireann an díolaim thaistil seo go mór le litríocht na Gaeilge, ach léiríonn sí an díospóireacht leanúnach a bhíonn ag Gaeil Éireann leis an Eoraip, díospóireacht a bhí ag dul i dtábhacht le gach deich mbliana, agus ceann a bhfuil tábhacht faoi leith inniu aici.

Clár

Cuid 1: 1907-1920

• Micheál Breathnach, ‘Seilg i measc na nAlp’
• ‘Fear Taistil’, ‘An Eilvéis: náisiún beag atá le moladh’
• Liam Ó Briain, ‘Na Gearmánaigh agus an Ghaeilge’
• ‘An Buachaillín Buidhe’ (Earnán de Siúnta), ‘I meascna Voges’
• ‘Rómhánach’ (An tAthair Pádraig Eric Mac Fhinn), ‘I Monte Sant’Angelo’
• ‘Rómhánach’, ‘Ar seachrán i ndeisceart na hIodáile’

Cuid 2: 1920idí-1940idí

• ‘An Buachaillín Buidhe’ (Earnán de Siúnta), ‘An boulevard san oíche’
• Michéal Mac Liammóir, ‘Festa Sisiliánach’
• Michéal Mac Liammóir, ‘Teacht an tsneachta i measc na nAlp’
• ‘Cú Chulainn’ (Peadar Ó Dubhda), ‘Lourdes’
• Brighid Ní Loingsigh, ‘De bharr na gcnoc is in imigéin’
• Liam Ó Rinn, ‘Tour Eiffel agus seoid Versailles’
• Séamus Ó Néill, ‘Thar Sliabh Alpa’
• Micheál Ó Murchú, ‘Isan bhFrainc’
• Liam Ó Rinn, ‘Pictiúirí ón nGearmáin’
• Tomás Ó Cléirigh, ‘Brídín Bhéasaí i mBerlin’
• Eoghan Ó Duinnín, ‘I m’othar sa Spáinn’
• ‘Máire’ (Séamus Ó Grianna), ‘Aithne na mbó maol ar Chnoc Gianicolo’

Cuid 3: 1950idí-1960idí

• Donncha Ó Céileachair, ‘Boige na nIodálach’
• Breandán Ó Beacháin, ‘Na hoilithrigh: béirt Éireannach ar lorg a sean agus a sinsear’
• Ciarán Mac Mathúna, ‘An Ghearmáin i ndiaidh an chogaidh’
• Oisín Ó Siochfhradha, ‘Éireannach i measc na nEilvéiseach’
• Micheál Mac Liammóir, ‘Turas go Berlin’
• Máirtín Ó Cadhain, ‘No hablo‘
• Máirtín Ó Cadhain, ‘Gibraltar’
• Máirtín Ó Cadhain, ‘Palais Belvedere agus Schönbrunn’
• Máire Ní Chuinneagáin, ‘Le gluaisteánn go Salzburg’
• Úna Ní Mhaaoileóin, ‘Pizza Annunziate Firenze’
• ‘An Dochtúir Mac Mághnais’ (Francis MAcManus), ‘Jebel Tarik: meall ollmhór liath aolchloiche’
• Tomás Mac Anna, ‘Saga Mhic Anna san Íoslainn’
• Úna Ní Mhaoileóin, ‘Tír an spaigití’
• Dóirín Mhic Mhurchú, ‘Dialann Bhaváireach’
• Aodh de Brún, ‘Ionradh na Seicslóbhaice’
• Liam Ó Muirthile, ‘Páras: imleacán an domhain’

Cuid 4: 1970idí-1990idí

• Dónal Mac Suibhne, ‘An Ísiltír: flaitheas liobrálach’
• Liam Ó Réagáin, ‘Granda: cathair an fhómhair’
• Risteárd Ó Glaisne, ‘An Gaermánaigh scoite na hOstaraigh?’
• Risteárd Ó Glaisne, ‘ Cúlsráideanna na hEorpa’
• Pádraig Ua Maoileoin, ‘Rodos na Gréige’
• Pádraig Ó Fianachta, ‘Raiste Rúisise’
• Seán Ó Lúing, ‘An Bhruiséil: ardchathair a hEorpa’
• Seán Ua Suilleabháin, ‘Naomh Bríd sa Spainn?’
• Pádraig G. Ó Laighin, ‘Mná Lisbon’
• Breandán Ó hEithir, ‘DDR: an stát is nuaí san Eoraip’
• Pádraic de Bhaldraithe, ‘Ag triall ó thuaidh: turas go hOileáin Fharó’
• Breanndán Ó Beagkaoich, ‘Na Rúisigh agus sióga na hEastóine’
• Micheál Ó Bréartúin, ‘Sna Tíortha Bailt’
• Dóirín Mhic Mhurchú, ‘Santiago de Compostela’
• Héilean Rosenstocl, ‘Wüzburg: cathair mar a tuairisc’
• Aingeal Mic an tSábhaisigh, ‘St. Peterburg: “Veinéis an Tuaiscirt”‘
• Maitiú Ó Murchú, Gerona na Catalóine: seoid mheánaoiseach’
• Aodh Ó Canaínn, ‘ Londonderry na Trasalváine’
• Torlach Mac Con Midhe, ‘Thar an táirseach ón nGearmáinis go dtí an Rómainis’
• Seoirse de Rís, ‘Ar lorg na nIarlaí: sciuird chun na Róimhe’
• Pádraig Ó Snodaigh, ‘Ceantar gan anam ii gcroílár na Fraince’

Cuid 5: 2002-2025

• Emer Ní Bhrádaigh, ‘Ostfrieslan: muilte gaoithe, portaigh agus saibhreas’
• Máire Ní Chugáin, ‘ Oiche Chinn Bhliana i bPáras’
• Alann Desmond, ‘Ag cur sneachta sa Pholainn’
• Mícheál de Barra, ‘Cabo Finisterre: deireadh an domhain’
• Domhnall Mac Síthigh, ‘Ón nDaingean go hÍoslainn’
• Torlach Mac Con Midhe, ‘Tuaisceart na Gréige’
• Sharon Ní Chonchúir, ‘Láthair an uafáis: Aushwitz-Birkenau’
• Ciara Ní Bhroin, ‘Saoirse sa mBulgáir’
• Diarmuid Johnson, ‘Aistriú go dtí an Bhruiséil’
• Seosaimhín Ní Bheaglaioch, ‘Litir ón gCipir’
• Seán Ó Neachtain, ‘Ón Spidéal go Strasbourg’
• Héilean Rosenstock-Armie, ‘Ar theorainn na Rómáine agus an Úcráin’
• Alan Titley, ‘Faoiseamh ó nuacht an lae in Nice na Fraince’
• Breanndán Ó Beaglaoich, ‘Tuairisc ón Albáin’
• Hannah Ní Chonghaile, ‘Sprechen Sie Gaelainn?’
• Mark Moran, ‘Zakynthos: áit saoirse na hArdteiste’